جذب و انتقال در گیاهان

گیاهان مواد مورد نیاز خود را از هوا (کربن)، آب و خاک (مواد معدنی) می‌گیرند.

خاک و اجزای آن

جذب عناصر مهم

• نیتروژن (N): فراوان در جو (N2) اما گیاه نمی‌تواند جذب کند. باید به صورت آمونیوم یا نیترات باشد (تثبیت نیتروژن).
• فسفر (P): به ذرات خاک می‌چسبد و جذبش سخت است. ریشه برای جذب بهتر، تار کشنده و شبکه گسترده ایجاد می‌کند.

انواع کود

گیاهان خاص

• حشره‌خوار (توبره‌واش): در خاک‌های فقیر از نیتروژن زندگی می‌کنند. حشرات را شکار و گوارش می‌کنند تا نیتروژن بگیرند. (فتوسنتز هم دارند).
• انگل (سس): فاقد ریشه و سبزینه (زرد/نارنجی). اندام مکنده را وارد آوندها کرده و شیره پرورده و خام را می‌مکند.
• گل جالیز: انگل ریشه گیاهان جالیزی.

۱. [cite_start]مسیر عرضی (کوتاه) در ریشه [cite: 749-762]

آب از تار کشنده وارد شده و باید به آوند چوبی برسد. سه مسیر دارد:

• آپوپلاستی: حرکت از دیواره‌ها و فضای بین سلولی (بدون ورود به سیتوپلاسم).
• سیمپلاستی: حرکت از سیتوپلاسم به سیتوپلاسم (از طریق پلاسمودسم).
• عرض غشایی: عبور از عرض غشاها (ورود و خروج مکرر).

۲. مسیر طولی (بلند) در آوند چوبی

عامل حرکت شیره خام به سمت بالا چیست؟

حرکت مواد آلی (قندها) در آوندهای آبکش، از محل منبع به محل مصرف (در همه جهات).

• منبع: تولیدکننده یا ذخیره‌کننده قند (برگ فتوسنتزکننده، ریشه ذخیره‌ای در ابتدای بهار).
• مصرف (سینک): مصرف‌کننده یا ذخیره‌کننده (ریشه، میوه، جوانه، برگ جوان).

الگوی جریان فشاری (مونش)

1. بارگیری آبکشی: قند با انتقال فعال وارد آوند آبکش (در منبع) می‌شود.
2. ورود آب: با افزایش غلظت قند، فشار اسمزی بالا رفته و آب از آوند چوبی وارد آبکش می‌شود.
3. جریان توده‌ای: فشار آب، شیره پرورده را به سمت محل مصرف هل می‌دهد.
4. باربرداری آبکشی: قند با انتقال فعال وارد سلول مصرف‌کننده می‌شود. آب دوباره به آوند چوبی برمی‌گردد.