حواس

۱. گیرنده تماس

نوعی گیرنده مکانیکی در پوست که به تماس یا ارتعاش حساس است. برخی انتهای دندریت آزاد دارند و برخی درون پوششی از بافت پیوندی هستند (گیرنده فشار).

۲. گیرنده دما

در پوست (دمای محیط) و درون بدن (دیواره سیاهرگ‌های بزرگ) قرار دارند.

۳. حس وضعیت

گیرنده‌های مکانیکی در ماهیچه‌های اسکلتی، زردپی‌ها و کپسول مفاصل. مغز را از وضعیت قرارگیری اندام‌ها (سکون/حرکت) آگاه می‌کنند.

۴. گیرنده درد

به آسیب بافتی (بریدگی، سرما/گرمای شدید، مواد شیمیایی مثل اسید) پاسخ می‌دهد. درد زنگ خطر بدن است.

لایه خارجی

• صلبیه: پرده سفید و محکم، محافظت.
• قرنیه: بخش شفاف جلوی چشم، اولین محل شکست نور.

لایه میانی

• مشیمیه: پر از رگ و رنگدانه.
• جسم مژگانی: دارای ماهیچه برای تنظیم قطر عدسی (تطابق).
• عنبیه: بخش رنگی، تنظیم نور ورودی با ماهیچه‌های حلقوی (تنگ‌کننده) و شعاعی (گشادکننده).

لایه داخلی (شبکیه)

• گیرنده‌های نوری (استوانه‌ای و مخروطی) و نورون‌ها.
• لکه زرد: محل دقت دید، تراکم بالای گیرنده‌های مخروطی.
• نقطه کور: محل خروج عصب بینایی، فاقد گیرنده.

گوش خارجی

لاله گوش و مجرای شنوایی. جمع‌آوری و انتقال صدا به پرده صماخ. دارای مو و غدد ترشحی (حفاظت).

گوش میانی

محفظه استخوانی پر از هوا. شامل استخوان‌های چکشی، سندانی و رکابی. شیپور استاش هوا را بین گوش میانی و حلق جابه‌جا می‌کند تا فشار دو طرف پرده یکسان شود.

گوش داخلی

شامل حلزونی (شنوایی) و بخش دهلیزی/مجاری نیم‌دایره (تعادل). پر از مایع است.

بویایی

گیرنده‌ها در سقف حفره بینی هستند. مولکول‌های بودار در هوا آن‌ها را تحریک می‌کنند. پیام به لوب‌های بویایی و سپس قشر مخ می‌رود.

چشایی

گیرنده‌ها در جوانه‌های چشایی (روی زبان) هستند. غذا باید در بزاق حل شود. ۵ مزه اصلی: شیرینی، شوری، ترشی، تلخی و اومامی (مزه لذیذ مثل عصاره گوشت/گلوتامات).

ماهی (خط جانبی)

کانالی در دو طرف بدن با سلول‌های مژک‌دار. گیرنده مکانیکی است که ارتعاش آب و فشار را حس می‌کند (تشخیص اجسام و شکارچی).

حشرات (چشم مرکب)

تعداد زیادی واحد بینایی مستقل. تصویر موزاییکی ایجاد می‌کنند.

جیرجیرک (شنوایی)

گیرنده صدا (پرده صماخ و محفظه هوا) روی پاهای جلویی قرار دارد.

مگس (چشایی)

گیرنده‌های شیمیایی روی پاها قرار دارند (با راه رفتن روی غذا مزه آن را می‌فهمد).

مار زنگی (فروسرخ)

گیرنده‌هایی در جلو و زیر چشم. پرتوهای فروسرخ (گرما) را تشخیص می‌دهند و امکان شکار دقیق در تاریکی مطلق را فراهم می‌کنند.