تولید مثل

بیضه‌ها (خاگ)

• محل تولید اسپرم و هورمون.
• کیسه بیضه: خارج از شکم قرار دارد تا دما ۳ درجه پایین‌تر از بدن باشد (برای تمایز اسپرم ضروری است).
• لوله‌های زامه‌ساز: تولید اسپرم از بلوغ تا پایان عمر.
• یاخته‌های بینابینی: ترشح تستوسترون.
• یاخته‌های سرتولی: تغذیه، پشتیبانی و تمایز اسپرم‌ها + بیگانه‌خواری باکتری‌ها.

اسپرم‌زایی (زامه زایی)

سلول زاینده (اسپرماتوگونی) ⬅ میوز ۱ (اسپرماتوسیت ثانویه) ⬅ میوز ۲ (اسپرماتید) ⬅ تمایز ⬅ اسپرم.

تمایز: جدا شدن، از دست دادن سیتوپلاسم، فشرده شدن هسته و ایجاد دم.

تخمدان

محل تولید گامت ماده. دارای انبانک (فولیکول)های حاوی اووسیت است. نوزاد دختر با تعداد مشخصی اووسیت اولیه متولد می‌شود.

لوله رحم (فالوپ)

دارای مژک برای هدایت تخمک. محل لقاح است.

رحم

اندام ماهیچه‌ای برای رشد جنین. دیواره داخلی (آندومتر) در هر دوره ضخیم و تخریب (قاعدگی) می‌شود.

پرده‌ها

• آمنیون: دور جنین، پر از مایع (ضربه گیر).
• کوریون (زه شامه): تشکیل جفت.

جفت

رابط بین بند ناف و رحم. تبادل مواد غذایی و دفعی بین خون مادر و جنین (بدون مخلوط شدن خون).

انواع لقاح

• خارحی: آبزیان (ماهی، دوزیست). رهاسازی تعداد زیاد گامت در آب.
• داخلی: خشکی‌زیان. ورود اسپرم به بدن ماده. احتمال برخورد بیشتر.

بکرزایی

تولید مثل بدون لقاح. ماده به تنهایی تولید مثل می‌کند.

• زنبور عسل: تخمک بارور نشده ⬅ نر (هاپلوئید).
• مارها: تضاعف کروموزومی و تقسیم ⬅ ماده (دیپلوئید).

نرماده (هرمافرودیت)

یک فرد هر دو دستگاه نر و ماده را دارد. مثال: کرم خاکی (لقاح دو طرفه) و کرم کبد.

پرورش جنین

• تخم‌گذار: تغذیه از اندوخته تخم (پرندگان، خزندگان، پلاتی‌پوس).
• زنده‌زا: تغذیه از جفت (پستانداران).
• کیسه‌دار: تولد نارس و ادامه رشد در کیسه (کانگورو).