تنظیم شیمیایی

انواع پیک شیمیایی

• کوتاه‌برد: بین سلول‌های نزدیک (مثل ناقل عصبی در سیناپس).
• دوربرد: انتقال پیام از طریق خون به فاصله دور (مثل هورمون‌ها).

انواع غده‌ها

• درون‌ریز: هورمون را مستقیماً به خون می‌ریزند (تیروئید، هیپوفیز).
• برون‌ریز: مواد را به مجرا یا سطح بدن می‌ریزند (عرق، گوارشی، بزاق).

هیپوفیز پیشین (فعال)

تحت تأثیر هورمون‌های آزادکننده/مهارکننده هیپوتالاموس است.

• هورمون رشد (GH): رشد استخوان‌ها (صفحات رشد).
• پرولاکتین: تولید شیر، ایمنی و تعادل آب.
• محرک‌ها: TSH (تیروئید)، LH و FSH (غدد جنسی)، ACTH (فوق‌کلیه).

هیپوفیز پسین (انبار)

هورمون نمی‌سازد! هورمون‌های ساخته شده در هیپوتالاموس را ذخیره و ترشح می‌کند.

• اکسی‌توسین: انقباض رحم (زایمان) و خروج شیر.
• ضد ادراری (ADH): بازجذب آب در کلیه و حفظ آب بدن.

بخش مرکزی (تنش کوتاه)

ساختار عصبی دارد.

• اپی‌نفرین و نوراپی‌نفرین: افزایش ضربان قلب، فشار خون و قند خون. باز کردن نایژک‌ها (حالت آماده‌باش).

بخش قشری (تنش طولانی)

• کورتیزول: افزایش قند خون (تجزیه پروتئین). سرکوب سیستم ایمنی (ضد التهاب).
• آلدوسترون: بازجذب سدیم و آب ⬅ افزایش فشار خون.
• هورمون‌های جنسی.

غده اپی‌فیز

بالای برجستگی‌های چهارگانه مغز میانی.

ترشح ملاتونین: تنظیم ریتم شبانه‌روزی (خواب و بیداری). ترشح در شب حداکثر است.

ارتباط شیمیایی جانوران

فرومون: موادی که از یک فرد ترشح و بر رفتار فرد دیگر از همان گونه اثر می‌گذارد (هشدار خطر زنبور، جفت‌یابی مار، تعیین قلمرو گربه).