فصل سوم زیستشناسی یازدهم (استخوان، مفصل و ماهیچه)
اسکلت بدن انسان به دو بخش اصلی تقسیم میشود: محوری (جمجمه، ستون مهره، قفسه سینه) و جانبی (دست، پا، کتف، لگن). استخوانها علاوه بر حرکت، وظایف دیگری هم دارند.
محل اتصال استخوانها به یکدیگر. شامل مفاصل ثابت (جمجمه) و متحرک است.
بیش از ۶۰۰ ماهیچه در بدن وجود دارد. معمولاً به صورت جفت (مخالف) کار میکنند (یکی منقبض، دیگری استراحت).
| ویژگی | تار کند (قرمز) | تار تند (سفید) |
|---|---|---|
| رنگ | قرمز (میوگلوبین زیاد) | سفید (میوگلوبین کم) |
| انرژی | هوازی (میتوکندری زیاد) | بیهوازی (تخمیر) |
| عملکرد | استقامتی (شنا، ماراتن) | سرعتی/قدرتی (وزنهبرداری) |
| خستگی | دیر خسته میشود | زود خسته میشود |
انقباض بر اساس نظریه لغزش رشتهها (لغزیدن اکتین روی میوزین) توصیف میشود.
منبع سریع برای بازتولید ATP (انرژی فوری).
گلوکز (هوازی و بیهوازی) و اسید چرب (در انقباضات طولانی) مصرف میشوند.
نکته: در انقباض، طول نوارهای روشن و سارکومر کم میشود، اما طول رشتههای اکتین و میوزین و نوار تیره ثابت میماند.
تجمع مایع درون بدن فشار ایجاد کرده و باعث استحکام و حرکت میشود (مانند بادکنک پر از آب).
مثال: عروس دریایی، کرم خاکی.
پوشش سخت در خارج بدن. هم نقش حفاظتی دارد و هم تکیهگاه ماهیچه است.
مثال: حشرات و سختپوستان. (محدودیت: با بزرگ شدن جانور، وزن اسکلت خیلی زیاد میشود، پس اندازه این جانوران محدود است).
درون بدن قرار دارد. جنس آن میتواند غضروف (کوسه) یا استخوان و غضروف (انسان) باشد.
مثال: مهرهداران و خارپوستان.