فصل اول زیستشناسی یازدهم (دستگاه عصبی و پیام عصبی)
سلول اصلی بافت عصبی، نورون (یاخته عصبی) است که سه عملکرد اصلی دارد: ۱. تحریکپذیری (تولید پیام) ۲. هدایت پیام ۳. انتقال پیام.
تعدادشان چند برابر نورونهاست و وظایف زیر را دارند:
پیام عصبی حاصل تغییر اختلاف پتانسیل الکتریکی در دو سوی غشا است.
زمانی که نورون فعالیت عصبی ندارد. داخل سلول منفیتر از خارج است.
تغییر ناگهانی اختلاف پتانسیل هنگام تحریک سلول.
محل ارتباط دو نورون. نورونها به هم نمیچسبند (فضای سیناپسی). انتقال پیام معمولاً شیمیایی است:
شامل مغز و نخاع. مرکز نظارت و تفسیر اطلاعات.
| بخش | وظیفه |
|---|---|
| مغز میانی | شنوایی، بینایی، حرکت (برجستگی چهارگانه). |
| پل مغزی | تنظیم تنفس، ترشح اشک و بزاق. |
| بصلالنخاع | مرکز حیاتی (تنفس، ضربان قلب)، انعکاسها (بلع، عطسه، سرفه). |
| مخچه | تنظیم تعادل بدن و هماهنگی حرکات. |
| هیپوتالاموس | تنظیم دما، تشنگی، گرسنگی، خواب، فشار خون. |
| تالاموس | پردازش اولیه و تقویت پیامهای حسی (ایستگاه تقویت). |
شامل ۱۲ جفت عصب مغزی و ۳۱ جفت عصب نخاعی است که CNS را به اندامها متصل میکنند.
پیام حرکتی را به ماهیچههای اسکلتی میفرستد.
تنظیم عضلات صاف، قلبی و غدد (غیرارادی).
مواد اعتیادآور روی سامانه لیمبیک اثر میگذارند و باعث آزادسازی ناقل دوپامین میشوند (احساس لذت کاذب).
سادهترین ساختار (شبکه عصبی). فاقد سر و مغز. تحریک یک نقطه در کل بدن پخش میشود.
ساختار نردبانی. دو طناب عصبی موازی و دو گره عصبی (مغز) در سر دارد.
طناب عصبی شکمی. در هر بند یک گره عصبی دارند. مغز از جوش خوردن چند گره تشکیل شده است.
طناب عصبی پشتی (نخاع) که درون ستون مهرهها قرار دارد. مغز توسعه یافته دارند.