فصل سوم زیستشناسی دوازدهم (ژنتیک)
در انسان دو نوع سیستم گروه خونی اصلی وجود دارد که هر کدام جایگاه ژنی متفاوتی دارند.
بر اساس وجود پروتئینی به نام پروتئین D در غشای گلبول قرمز.
سه نوع رابطه اصلی بین اللهای یک صفت وجود دارد:
یکی از اللها قویتر است و اثر دیگری را میپوشاند.
مثال: گروه خونی Rh (الل D بر d بارز است) یا رنگ زرد نخود فرنگی.
هر دو الل قدرت برابری دارند و اثر هر دو به طور کامل ظاهر میشود (بدون مخلوط شدن).
مثال: گروه خونی AB (هم کربوهیدرات A و هم B روی گلبول وجود دارد).
صفت در حالت ناخالص (هتروزیگوس)، حد واسط دو حالت خالص است.
مثال: رنگ گل میمونی.
| ویژگی | تکجایگاهی (Single-locus) | چندجایگاهی (Polygenic) |
|---|---|---|
| تعداد ژن | یک جایگاه ژنی | بیش از یک جایگاه ژنی |
| رخنمود (فنوتیپ) | گسسته (دو یا چند حالت مشخص) | پیوسته (طیفی از حالات) |
| نمودار | ستونی (ستونهای جدا) | زنگولهای (توزیع نرمال) |
| مثال | گروه خونی، Rh | رنگ دانه ذرت، قد، وزن، رنگ پوست |
رنگ ذرت طیفی از سفید تا قرمز تیره است. سه ژن (A, B, C) در آن نقش دارند.
یک بیماری وراثتی نهفته است.
گاهی برای بروز یک صفت، تنها داشتن ژن کافی نیست و شرایط محیطی هم لازم است.
ساخته شدن سبزینه (کلروفیل) علاوه بر ژن، به نور هم نیاز دارد.
قد انسان علاوه بر ژنتیک، به تغذیه و ورزش (محیط) بستگی دارد.